Een radiator vervangen is een klus die veel doe-het-zelvers zelf aan durven — en terecht, als je het rustig en netjes aanpakt. Je bespaart er honderden euro’s op mee, want een loodgieter rekent al snel €150-250 voor het wisselen van één radiator. Het principe is eenvoudig: de cv moet leeg, de oude radiator los, de nieuwe erop. Toch zijn er een paar punten waar het misgaat, vooral met de aftapkraan en de aansluitingen.
Wat heb je nodig?
- Nieuwe radiator — dezelfde aansluitafstand (meestal 50 mm) als de oude
- Radiatorkraan en retourafsluiter — of je hergebruikt de bestaande
- Verstelbare waterpomptang en steeksleutels (maat 24 en 27 of 30)
- Teflontape of vloeibare afdichting (bijv. Loctite 55) voor de draadaansluitingen
- Opvangbak of emmer voor het cv-water
- Slang om de radiator af te tappen
- Ontluchtingssleutel en vulslang (voor het bijvullen van de cv)
- Waterpas — de radiator moet strak hangen
- Oude doeken — cv-water is zwart en vlekt
- Handschoenen
Stap 1: Voorbereiding en veiligheid
- Zet de cv-ketel uit op de aan/uit-knop (niet alleen de thermostaat lager).
- Sluit de gaskraan van de ketel als je aan de leidingen gaat werken.
- Laat de radiatoren afkoelen — wacht minstens 30-60 minuten. Heet water onder druk is gevaarlijk.
- Check of je de juiste radiator hebt: meet de aansluitafstand (hart-op-hart afstand tussen aanvoer en retour, meestal 50 mm) en de hoogte/breedte van de oude radiator.
Veiligheid eerst: er staat druk op het cv-systeem. Door de ketel uit te zetten en de radiatoren te laten afkoelen, werk je zonder risico op kokend water. Werk altijd met de opvangbak binnen handbereik.
Stap 2: Cv-water aftappen
Voordat je de radiator loskoppelt, moet de druk van het systeem af.
- Sluit alle radiatoren in huis af met de radiatorkraan (behalve degene die je vervangt).
- Sluit de aanvoer- en retourkraan van de te vervangen radiator.
- Open de ontluchtingsventiel van de radiator en laat de druk eraf lopen — vang het water op.
- Sluit een slang aan op de aftapkraan van de cv of gebruik de ontluchting om het water uit het systeem te laten lopen.
Bij een vloerverwarming of een systeem met veel leidingwater is het verstandig om het systeem goed te laten leeglopen voordat je de radiator loshaalt, anders blijft er water in de leidingen staan en komt er lucht in.
Stap 3: Oude radiator demonteren
- Draai de aansluitmoeren van de aanvoer- en retourleiding los met de steeksleutel. Houd de leidingen goed vast, anders draaien ze mee.
- Kantel de radiator lichtjes naar voren en vang het restwater op in de opvangbak.
- Til de radiator van de beugels — radiatoren zijn zwaar (een paneelradiator van 60×120 cm weegt al snel 25-35 kg vol). Vraag bij twijfel iemand om mee te tillen.
- Verwijder de beugels van de muur als je die niet hergebruikt.
Let op: schrijf vóór het loskoppelen even op welke aansluiting aanvoer is (heet) en welke retour is (afkoelend water). Zo sluit je de nieuwe radiator niet verkeerd om.
Stap 4: Nieuwe radiator voorbereiden
- Monteer de radiatorkraan en retourafsluiter op de nieuwe radiator — of hergebruik de oude, die zijn nog prima.
- Draai de draadaansluitingen in met teflontape of vloeibare afdichting. Drie tot vier slagen tape om de draad, met de draadrichting mee.
- Draai de aansluitingen handvast aan en dan een kwartslag met de sleutel. Niet te strak — dan knel je de afdichting kapot.
- Zet de ontluchting bovenaan open tijdens het vullen.
Stap 5: Nieuwe radiator ophangen
- Markeer de positie van de beugels op de muur, op dezelfde hoogte als de oude radiator of volgens de montagehandleiding.
- Boor gaten en plaats pluggen — gebruik bij een holle wand speciale hollewandankers.
- Hang de radiator in de beugels en controleer met de waterpas of hij recht hangt.
- Sluit de aanvoer en retour aan op de leidingen en draai de moeren stevig vast (niet forceren).
Stap 6: Systeem vullen en ontluchten
- Open de aanvoer- en retourkraan van de nieuwe radiator langzaam.
- Vul de cv bij via het vulkraantje tot de manometer op 1,5-1,8 bar staat.
- Ontlucht de radiator — draai de ontluchtingsventiel los tot er een constante straal water zonder luchtbellen uitkomt.
- Open de overige radiatoren weer en controleer of ze allemaal warm worden.
- Controleer de cv-druk opnieuw en vul bij indien nodig.
Belangrijk: ontlucht na het vullen ook de andere radiatoren in huis. Er is bij het aftappen lucht in het systeem gekomen, en die moet er weer uit voor een evenwichtige warmteverdeling.
Veelgemaakte fouten
- Verkeerde aansluitafstand gekocht — meet vóór de aankoop, niet erna
- Niet alle radiatoren dichtgezet — het systeem loopt leeg en er komt lucht in alle radiatoren
- Aansluitingen te strak — je knelt de afdichting kapot en krijgt een lekkage
- Aanvoer en retour verwisseld — de radiator wordt nooit goed warm
- Niet ontlucht na het vullen — borrelende radiator en een koude bovenkant
- Alleen de ketel uitgezet, niet de gaskraan — onnodig risico bij leidingwerk
Wanneer moet je een loodgieter bellen?
| Situatie | Actie |
|---|---|
| De radiator is veel groter dan de oude | Check of de leidingen het aan kunnen; laat het berekenen |
| Leidingen zijn ingemetseld of moeilijk bereikbaar | Loodgieter |
| Het is een designradiator of vloerverwarming-aansluiting | Loodgieter, dit vergt specifieke kennis |
| U twijfelt over de veiligheid van de cv-installatie | Altijd een monteur |
| De ketel geeft na het vullen een storingscode | Handleiding raadplegen of monteur bellen |
Kostenindicatie
| Post | Kosten |
|---|---|
| Nieuwe radiator (paneelradiator, gemiddeld) | €80-200 |
| Radiatorkraan + retourafsluiter (als nieuw) | €20-50 |
| Teflontape / afdichting | €5-10 |
| Totaal (zelf doen) | €105-260 |
| Loodgieter (materiaal + arbeid) | €300-500 |
Zelf een radiator vervangen bespaart dus al snel €150-300 per radiator — en het is een klus die je in een middag klaart als je het rustig aanpakt.
Veelgestelde vragen
Mag ik zelf een radiator vervangen? Ja, in Nederland mag je zelf een radiator vervangen, ook als het om een cv-ketel op gas gaat. Het enige waar je voor moet uitkijken is het werk aan de gaskraan en de ketel zelf — daar heb je een gecertificeerd bedrijf voor nodig. Het vervangen van de radiator zelf is prima doe-het-zelfwerk.
Hoe lang duurt het vervangen van een radiator? Reken op 2-4 uur voor de eerste radiator, inclusief aftappen, ophangen en vullen. Bij een tweede radiator ga je een stuk sneller, want dan ken je de volgorde. De helft van de tijd zit in het aftappen en weer vullen van de cv.
Moet de cv-ketel uit tijdens het vervangen? Ja, zet de ketel uit op de aan/uit-knop en wacht tot de radiatoren zijn afgekoeld. Daarna sluit je de gaskraan als je aan de leidingen werkt. Werk nooit aan een heet, onder druk staand systeem — dat is het grootste risico bij deze klus.
Wat als mijn nieuwe radiator niet warm wordt? Meestal zit er lucht in, of zijn aanvoer en retour verwisseld. Ontlucht de radiator eerst goed. Wordt hij daarna nog niet warm, controleer dan of de aanvoer- en retourleiding niet omgedraaid zijn aangesloten en of de radiatorkraan volledig open staat.
Kan ik de cv-druk zelf weer op peil brengen? Ja, via het vulkraantje onder de ketel of via een automatische vulmodule bij moderne ketels. Vul tot 1,5-1,8 bar op de manometer. Moet je daarna binnen een week opnieuw bijvullen? Dan is er een lekkage en bel je een monteur.
Conclusie
Een radiator vervangen is een prima zelfklus voor de gemiddelde doe-het-zelver. Met een goede voorbereiding (ketel uit, systeem aftappen, juiste maten) en netjes werken (afdichting, waterpas, ontluchten) hang je in een middag een nieuwe radiator, en bespaar je €150-300 op het monteursloon. Loop je tegen een ingemetselde leiding of een onbekende installatie aan, dan is een loodgieter geen schande — veiligheid gaat voor.
Is je nieuwe radiator geplaatst? Vergeet dan niet het systeem goed te ontluchten — lees hoe je radiatoren ontlucht en de cv bijvult. En als je toch bezig bent in huis, check dan ook hoe je houtrot in kozijnen repareert of hoe je zelf een muur verft na de klus.